Yfirlit:
Upphafssķša
Pistlar
Ęviįgrip

Bókaśtgįfa

Efst į baugi - ęviminningar Björgvins Gušmundssonar


Bętum lķfi viš įrin - greinasafn



Ekki hefur tekist aš verja velferšarkerfiš aš fullu

29. september 2012

 
Jóhanna Siguršardóttir,forsętisrįšherra,sagši nżlega, aš stęrsti sigur sitjandi rķkisstjórnar vęri vörn velferšarkerfisins.En hefur rķkisstjórninni tekist aš verja velferšarkerfiš aš fullu? Lķtum į žaš mįl. Stęrstu žęttir velferšarkerfisins eru heilbrigšiskerfiš og almannatryggingarnar.Einna mesti nišurskuršurinn hefur įtt sér staš ķ heilbrigšismįlunum og ekki hvaš sķst į Landsspķtalanum sjįlfum.Į Landsspķtalanum er bśiš aš skera nišur inn aš beini og oršiš erfitt aš tryggja öryggi sjśklinga.Į krepputķmanum , frį 2008, hefur rekstrarfé spķtalans veriš skoriš nišur um 25%. Nišurskuršurinn nemur 8,6 milljöršum kr. Starfsfólki hefur veriš fękkaš um 600 manns. Hjśkrunardeildum hefur veriš lokaš śti į landi.Žaš hefur bitnaš illa į öldrušum. Og fęšingardeildum hefur veriš lokaš į mörgum stöšum į landsbyggšinni.Vķša er žaš nś žannig , aš konur geta ekki lengur fętt ķ sinni heimabyggš, heldur verša žęr aš fara um langan veg į sjśkrahśs til žess aš fęša og kjósa žį margar konur aš fara til Reykjavķkur.Ķ sumar var göngudeild fyrir kransęšasjśklinga į Landsspķtalanum lokaš. Įšur hafši lķknardeild Landakots veriš lokaš.Hśn var stofnuš fyrir rśmum 10 įrum til žess aš hlynna aš mjög veikum öldrušum sjśklingum sķšasta spöl lķfs žeirra. Stofnkostnašur deildarinnar var aš miku leyti greiddur śr framkvęmdasjóši aldrašra en einnig meš gjafafé, m.a. frį Rauša krossinum.Žaš er mjög óešlilegt aš loka deild, sem stofnaš er til į žennan hįtt. St.Jósefsspķtala ķ Hafnarfirši hefur einnig veriš lokaš en žar var rekin mjög góš heilbrigšisžjónusta. Af žvķ, sem hér hefur veriš nefnt, er ljóst, aš ekki hefur tekist aš verja heilbrigšisžjónustuna.
 
Skoriš nišur ķ almannatryggingum
 
En hvaš žį meš almannatryggingarnar? Hefur tekist aš verja žęr? Lķtum į žaš mįl: Žaš hefur veriš skoriš talsvert nišur ķ almnannatryggingum og m.a.hefur lķfeyrir aldrašra og öryrkja veriš skertur umtalsvert.Rķkisstjórnin lét setja lög į įrinu 2009 um rįšstafanir ķ rķkisfjįrmįlum. Žar var gert rįš fyrir nišurskurši ķ almannatryggingum, m.a. hjį lķfeyrisžegum. Žessar rįšstafanir tóku gildi 1.jślķ 2009.Stór hópur aldrašra og öryrkja var žį sviptur grunnlķfeyri, žar eš greišslur śr lķfeyrissjóši voru žį reiknašar meš tekjum viš śtreikning į grunnlķfeyri. en žaš hafši ekki veriš gert įšur.Žó hafši žessi hópur greitt til almannatrygginga, beint og óbeint, alla sķna starfsęvi.Meira en 5000 lķfeyrisžegar uršu fyrir kjaraskeršingu vegna žessarar rįšstöfunar. Skeršingarhlutfall tekjutryggingar var hękkaš śr 38,35% ķ 45% meš žeim afleišingum, aš 19000 eldri borgarar uršu fyrir kjaraskeršingu og frķtekjumark vegna atvinnutekna aldrašra var lękkaš śr 110 žśs. kr. į mįnuši ķ 40 žśs. kr. į mįnuši. Nišurskuršurinn vegna rįšstafana, sem tóku gildi 2009, nam 5 milljöršum kr. į įrsgrundvelli.En auk žess, sem skoriš hefur veriš nišur ķ almannatryggingum, var lķfeyrir aldrašra og öryrkja frystur nęr allan krepputķmann. Aldrašir og öryrkjar hafa ekki fengiš sambęrilegar hękkanir į lķfeyri sķnum eins og lįglaunafólk hefur fengiš į launum.Samkvęmt lögum um almannatryggingar į hękkun lķfeyris aš taka miš af hękkun launa og veršlags og aldrei aš hękka minna en sem nemur hękkun neysluvķsitölu. Ekki hefur veriš stašiš viš žetta og žvķ hefur lķfeyrir aldrašra og öryrkja dregist aftur śr ķ launažróuninni į krepputķmanum .Til žess aš jafn metin žarf aš hękka lķfeyri um a.m.k. 20% strax.
 
Kjör aldrašra og öryrkja žoldu ekki nišurskurš
 
Žaš er er žvķ ljóst, aš ekki hefur tekist aš verja velferšarkerfiš aš fullu. Heilbrigšiskerfiš hefur stórskaddast į stjórnartķma rķkisstjórnarinnar vegna mikils nišurskuršar.Og almannatryggingar hafa veriš skornar nišur meš žeim afleišingum, aš kjör aldrašra og öryrkja hafa veriš skert verulega. Ég tel, aš kjör aldrašra og öryrkja hefšu įtt aš vera undanskilin nišurskurši. Kjörin eru svo lįg aš žau žola ekki nišurskurš.
Į sama tķma og skoriš er nišur ķ heilbrigšiskerfi og almannatryggingum getur rķkisstjórnin ekki haldiš žvķ fram, aš tekist hafi aš verja velferšarkerfiš aš fullu.Žaš hefur sjįlfsagt veriš reynt aš takmarka nišurskuršinn en ekki er aš sjį aš žeirri stefnu hafi veriš fylgt ķ heilbrigšiskerfinu.Žar er nišurskuršurinn mjög harkalegur. Nišurskuršur almannatrygginga er ef til vill ašeins mildari en kjör stórs hóps aldrašra og öryrkja eru žaš slęm, aš žau žola enga skeršingu. Einhleypur ellilķfeyrisžegi hefur ašeins 174 žśs. kr. į mįnuši eftir skatt frį almannatryggingum, mišaš viš aš hann hafi engar ašrar tekjur.Ellilķfeyrisžegi,sem er ķ hjónabandi eša ķ sambśš, fęr ašeins 156 žśs. kr. eftir skatt frį almannatryggingum.Hvernig į aš vera unnt aš lifa mannsęmandi lķfi af svo lįgum fjįrhęšum? Žaš er ekki unnt. Žaš er rétt, aš žetta dugi fyrir hśsnęši og brżnustu naušsynjum en ekki er unnt aš veita sér neitt žar fyrir utan af svo lįgum lķfeyri. “Velferšarstjórn” hefši įtt aš hlķfa öldrušum og öryrkjum viš nišurskurši og žaš hefši alls ekki įtt aš frysta lķfeyri žeirra eins og gert var.
 
 Björgvin Gušmundsson
 
Birt ķ Morgunblašinu 29.sept.2012
 
 

 


Nżjustu pistlarnir:
Rķkiš vanręknir hjśkrunarheimilin, 21.8.2018
Hvers vegna er stjórnarskrįin brotin į öldrušum og öryrkjum?, 2.8.2018
Bęta žarf kjör aldrašra strax ekki sķšar, 19.7.2018
Eldri borgarar mega hvorki vinna né spara, 21.9.2017
Almannatryggingar fyrsta stoš lķfeyriskerfisins, 12.7.2017
Rķkiš tók alla "kjarabótina" til baka!, 25.5.2017
Almannatryggingar reka lestina mešal slķkra trygginga į Noršurlöndum, 30.3.2017
Kjör verst settu eldri borgara og öryrkja eru viš hungurmörk!, 2.3.2017
Góšęriš hefur ekki komiš til eldri borgara, 16.2.2017
Eldri borgarar og öryrkjar hafi 400 žśsund į mįnuši fyrir skatt!, 2.2.2017
Rķkisstjórnin nķšist į kjörum lķfeyrisžega!, 1.12.2016
Er bśiš aš mynda stjórn į bak viš tjöldin?, 26.11.2016
Fjöldi eldri borgara bżr viš bįg kjör, 16.11.2016
Samfylkingin berjist fyrir launžega og lķfeyrisfólk, 15.11.2016
Bęta žarf kjör lķfeyrisžega miklu meira en um žessa hungurlśs,sem taka į gildi nęsta įr, 11.11.2016
Aldrašir og öryrkjar eiga rétt į lķfeyri (ekki bótum), 3.11.2016
Margir eiga erfitt meš aš draga fram lķfiš!!, 11.8.2016
Hvaša flokkar styšja kjarakröfur aldrašra og öryrkja?, 5.8.2016
Engar kjarabętur ķ nżjum tillögum um almannatryggingar, 3.8.2016
Bętir Siguršur Ingi kjör aldrašra?, 8.7.2016
Afnema veršur endurkröfur į aldraša og öryrkja vegna ofgreišslu, 3.7.2016
Aldrašir og öryrkjar kjósa kjarabętur!, 14.6.2016
Skeršing vegna atvinnutekna aldrašra eykst!, 4.6.2016
Staša aldrašra og öryrkja óįsęttanleg, 18.5.2016
Lķfeyrir aldrašra į aš hękka um 30%, 2.5.2016
76.greinin gildir einnig fyrir verst stęšu eldri borgara og öryrkja!, 21.4.2016
Siguršur Ingi efni kosningaloforšin viš aldraša og öryrkja!, 20.4.2016
Mannréttindi stöšugt brotin į öldrušum og öryrkjum, 3.4.2016
Grunnlķfeyrir skertur į nż samkvęmt nżjum tillögum rķkisnefndar, 31.3.2016
Lķfeyrir aldrašra hjį TR tekinn af žeim viš innlögn į hjśkrunarheimili!, 25.2.2016



Vefstjórn