Yfirlit:
Upphafssķša
Pistlar
Ęviįgrip

Bókaśtgįfa

Efst į baugi - ęviminningar Björgvins Gušmundssonar


Bętum lķfi viš įrin - greinasafn



Bankar og eftirlitstofnanir bera höfušsök į hruninu

6. janśar 2010

Skżrsla rannsóknarnefndar alžingis um bankahruniš og įstęšur žess er mikiš til umręšu ķ fjölmišlum og į alžingi og mun svo verša lengi enn.Er ljóst eftir śtkomu skżrslunnar hverjir eiga sök į bankahruninu? Hverjir eru įbyrgir? Aš mķnu mati kemur eftirfarandi skżrt fram ķ skżrslunni: Ofvöxtur bankanna og slęlegt eftirlit žeirra ašila,sem įttu aš hafa eftirlit meš bönkunum, er höfušįstęša hrunsins. Bankarnir žöndust of mikiš śt Menn eru sammįla um žaš ķ dag,aš bankarnir hafi žanist of mikiš śt.Žeir uršu alltof stórir mišaš viš stęrš ķslenska hagkerfisins.En hvers vegna geršist žaš og af hverju var ekki tekiš ķ taumana? Ég tel aš rekja megi upphafiš til einkavęšingar bankanna.Mešan bankarnur voru rķkisbankar voru žeir af hóflegri stęrš og žeir tóku ekki óešlilega mikil lįn erlendis.En viš einkavęšingu bankanna uršu alger umskipti ķ žessum efnum.Bankarnir komust žį ķ hendur manna,sem kunnu ekki aš reka banka og höfšu enga žekkingu į bankarekstri og sķst į alžjóšlegri bankastarfsemi. Hinir nżju eigendur breyttu bönkunum ķ fjįrfestingar-og braskstofnanir.Einkabankarnir byrjušu aš taka óhóflega mikil erlend lįn til žess aš fjįrmagna fjįrfestingar erlendis,kaup į bönkum og öšrum fyrirtękjum.Lįntökur bankanna uršu svo miklar erlendis,aš skuldir bankanna nįmu oršiš 8- 10-faldri žjóšarframleišslu.Žetta var svo mikil skuldsetning,aš engin leiš var fyrir bankana aš greiša žessar skuldir til baka.Ekkert mįtti śt af bera til žess aš illa fęri.Og žegar erlendar fjįrmįlastofnanir kipptu aš sér hendinni og neitušu aš framlengja lįn ķslensku bankanna hrundu žeir eins og spilaborgir.Ég tel,aš ef bankarnir hefšu įfram veriš rķkisbankar hefšu žeir stašist erlendu bankakreppuna. Eftirlitsstofnanir brugšust Gįtu eftirlitsstofnir,Fjįrmįlaeftirlit (FME) og Sešlabanki ekki tekiš ķ taumana og stöšvaš śtženslu bankanna?Jś, žęr gįtu žaš. Žęr höfšu nęgar heimildir til žess. Fjįrmįlaeftirlitiš veitir fjįrmįlastofnunum starfsleyfi og getur afturkallaš žau leyfi.Fjįrmįlaeftirlitiš getur fariš inn ķ bankana og skošaš öll gögn,sem žaš vill athuga.FME getur bošaš fund ķ stjórn fjįrmįlastofnana.FME getur vikiš stjórn og framkvęmdastjóra fjįrmįlastofnunar frį störfum.FME hefši getaš sett Landsbankanum nokkurra mįnaša frest til žess aš breyta śtibśum ķ Bretlandi og Hollandi ķ dótturfyrirtęki aš višlagšri afturköllun starfsleyfa śtibśanna.Ef žaš hefši veriš gert vęri ekkert Icesave vandamįl ķ dag. Žį hefši Icesave heyrt undir Breta og Hollendinga.Žessar žjóšir hefšu žį oršiš aš įbyrgjast innstęšur į Icesave -reikningum..Sešlabankinn gat stöšvaš lįntökur bankanna erlendis.Žaš hefši mįtt gera ķ įföngum en markmišiš hefši įtt aš vera aš minnka bankana.Sešlabankinn gat einnig aukiš bindiskyldu bankanna, sem hefši torveldaš stękkun žeirra og sennilega stöšvaš hana. En ķ staš žess aš auka bindiskylduna afnam Sešlabankinn hana.FME var alveg mįttlaus eftirlitsašili, įn nokkurs myndugleika.Sešlabankinn var ašgeršarlaus gagnvart stękkun bankanna.Žaš eina sem bankinn hafši įhuga į var stękkun gjaldeyrisvarasjóšsins. Žaš var gott og blessaš en Sešlabankinn įtti einnig aš stöšva vöxt bankanna og minnka žį og raunar hefšu FME og Sešlabankinn įtt aš vinna saman aš žvķ verkefni.Furšulegt er,aš Sešlabankinn skyldi ekki žiggja tilboš Englandbanka um aš ašstoša Ķsland viš minnkun bankanna. Frjįlshyggjan orsökin? Hvers vegna voru eftirlitsstofnanir ašgeršarlausar?Žaš var vegna žess aš viš stjórn ķ bįšum žessum stofnunum,FME og Sešlabanka, voru menn sem trśšu į frjįlshyggjuna. Žeir töldu aš ekki ętti aš hafa of mikiš opinbert eftirlit.Allt ętti aš vera frjįlst, markašurinn mundi leišrétta žaš, sem žyrfti aš leišrétta.Žessi skżring er įreišanlega rétt og samkvęmt henni ber Sjįlfstęšisflokkurinn mikla sök į hruninu og meiri en ašrir flokkar,žar eš flokkurinn innleiddi frjįlshyggjuna ķ ķslenskt žjóšfélag. Hver er įbyrgš stjórnvalda? Eru stjórnvöld saklaus? Bįru žau enga įbyrgš. Jś vissulega bįru stjórnvöld įbyrgš. Stjórnvöld bįru įbyrgš į einkavęšingu bankanna og žau įttu aš tryggja aš bankarnir mundu ekki misnota frelsiš. Stjórnvöld įttu aš sjį til žess aš eftirlitsstofnanir,FME og Sešlabankinn,mundu rękja hlutverk sitt og hafa naušsynlegt eftirlit meš bönkunum.Stjórnvöld įttu ekki aš horfa ašgeršarlaus į FME og Sešlabankann sitja meš hendur ķ skauti.Allir žessi ašilar bera įbyrgš.Ekki žżšir aš vķsa hver į annan. Fyrirtękin bera einnig mikla įbyrgš. Stjórnendur žeirra fóru ógętilega ķ "góšęrinu",fjįrfestu of mikiš,eyddu of miklu og tóku of mikil lįn.Hlutur žeirra ķ hruninu er mikill. Björgvin Gušmundsson,višskiptafręšingur Birt ķ Fréttablašinu 1.jśnķ 2010


Nżjustu pistlarnir:
Rķkiš vanręknir hjśkrunarheimilin, 21.8.2018
Hvers vegna er stjórnarskrįin brotin į öldrušum og öryrkjum?, 2.8.2018
Bęta žarf kjör aldrašra strax ekki sķšar, 19.7.2018
Eldri borgarar mega hvorki vinna né spara, 21.9.2017
Almannatryggingar fyrsta stoš lķfeyriskerfisins, 12.7.2017
Rķkiš tók alla "kjarabótina" til baka!, 25.5.2017
Almannatryggingar reka lestina mešal slķkra trygginga į Noršurlöndum, 30.3.2017
Kjör verst settu eldri borgara og öryrkja eru viš hungurmörk!, 2.3.2017
Góšęriš hefur ekki komiš til eldri borgara, 16.2.2017
Eldri borgarar og öryrkjar hafi 400 žśsund į mįnuši fyrir skatt!, 2.2.2017
Rķkisstjórnin nķšist į kjörum lķfeyrisžega!, 1.12.2016
Er bśiš aš mynda stjórn į bak viš tjöldin?, 26.11.2016
Fjöldi eldri borgara bżr viš bįg kjör, 16.11.2016
Samfylkingin berjist fyrir launžega og lķfeyrisfólk, 15.11.2016
Bęta žarf kjör lķfeyrisžega miklu meira en um žessa hungurlśs,sem taka į gildi nęsta įr, 11.11.2016
Aldrašir og öryrkjar eiga rétt į lķfeyri (ekki bótum), 3.11.2016
Margir eiga erfitt meš aš draga fram lķfiš!!, 11.8.2016
Hvaša flokkar styšja kjarakröfur aldrašra og öryrkja?, 5.8.2016
Engar kjarabętur ķ nżjum tillögum um almannatryggingar, 3.8.2016
Bętir Siguršur Ingi kjör aldrašra?, 8.7.2016
Afnema veršur endurkröfur į aldraša og öryrkja vegna ofgreišslu, 3.7.2016
Aldrašir og öryrkjar kjósa kjarabętur!, 14.6.2016
Skeršing vegna atvinnutekna aldrašra eykst!, 4.6.2016
Staša aldrašra og öryrkja óįsęttanleg, 18.5.2016
Lķfeyrir aldrašra į aš hękka um 30%, 2.5.2016
76.greinin gildir einnig fyrir verst stęšu eldri borgara og öryrkja!, 21.4.2016
Siguršur Ingi efni kosningaloforšin viš aldraša og öryrkja!, 20.4.2016
Mannréttindi stöšugt brotin į öldrušum og öryrkjum, 3.4.2016
Grunnlķfeyrir skertur į nż samkvęmt nżjum tillögum rķkisnefndar, 31.3.2016
Lķfeyrir aldrašra hjį TR tekinn af žeim viš innlögn į hjśkrunarheimili!, 25.2.2016



Vefstjórn