Yfirlit:
UpphafssÝ­a
Pistlar
Ăvißgrip

Bˇka˙tgßfa

Efst ß baugi - Šviminningar Bj÷rgvins Gu­mundssonar


BŠtum lÝfi vi­ ßrin - greinasafn



Blettur ß Ýslensku samfÚlagi

2. desember 2003



═slenskt ■jˇ­fÚlag er um margt til fyrirmyndar.Almennt hafa kj÷r almennings
batna­ verulega, ■egar liti­ er yfir langan tÝma. En samt b˙a stˇrir hˇpar
fˇlks Ý dag vi­ kr÷pp kj÷r.Of margir b˙a undir fßtŠktarm÷rkum
 Ůa­,sem er einkum a­ ß ═slandi Ý dag er ■etta: Ůa­ er mikil fßtŠkt  Ý
landinu.Misskipting hefur stˇraukist. Ůeir rÝku hafa or­i­ rÝkari og ■eir
fßtŠku fßtŠkari.LÝfeyrir aldra­ra og ÷ryrkja  frß Tryggingastofnun er svo
skammarlega lßgur,a­ hann dugar ekki til framfŠrslu.Hi­ sama er a­ segja um
atvinnuleysisbŠtur. ŮŠr eru svo lßgar,a­ ekki er unnt a­ lifa af ■eim.LŠgstu
laun verkafˇlks eru einnig svo lßg,a­ ekki er unnt a­ lifa mannsŠmandi lÝfi
af ■eim.═sland er ■a­ rÝkt land,a­ allir Šttu a­ geta  b˙i­ vi­ sˇmasamleg
kj÷r og lifa­ mannsŠmandi lÝfi. FßtŠktin ß ═slandi er blettur ß Ýslensku
samfÚlagi. Ůann blett ver­ur a­  afmß. Al■ř­usamband ═slands telur,a­ fßtŠkt
hafi aukist ˙r 8,8% Ý 13.3% af t÷lu framteljanda frß  ßrinu 1995. Aukin
a­sˇkn a­ a­sto­ frß MŠ­rastyrksnefnd og fÚlags■jˇnustu ReykjavÝkurborgar
sta­festir,a­ um aukna fßtŠkt Ý landinu er a­ rŠ­a. Fjßrhagsa­sto­
fÚlags■jˇnustu ReykjavÝkurborgar jˇkst um 17,1% ß fyrstu 6 mßnu­um ■essa ßrs
mi­a­ vi­ sama tÝma Ý fyrra.

Nřlega kom ˙t skřrsla eftir H÷rpu Njßls,fÚlagsfrŠ­ing, um fßtŠkt ß ═slandi.
Ůar kemur fram,a­ fßtŠkt Ý landinu  hefur aukist verulega.═ skřrslunni
segir,a­ 40 ■˙s.kr. vanti ß mßnu­i upp ß ■Šr bŠtur,sem hi­ opinbera Štlar
eintaklingum til ■ess a­ lifa af.Kemst Harpa Njßls a­ ■essari ni­urst÷­u,
m.a. me­ ■vÝ a­ sty­jast vi­  lei­beiningar fÚlagsmßlarß­uneytis frß 1996 um
■a­ hva­a ■Šttir sÚu nau­synlegir til framfŠrslu.  Svipa­ kemur fram Ý
rannsˇknum Stefßn Ëlafssonar prˇfessors vi­ Hßskˇla ═slands. Hefur Stefßn
flutt erindi um Ýslenska velfer­arkerfi­ og skrifa­  um ■a­. Hann kemst a­
■eirri ni­urst÷­u Ý rannsˇknum sÝnum,a­ j÷fnunarmarkmi­ Ý velfer­arkerfinu
og skattakerfinu hafi viki­ fyrir ÷­rum markmi­um. Hann segir,a­ bil milli
rÝkra og fßtŠkra hafi aukist.Hann segir,a­ kj÷r lÝfeyris■ega
almannatrygginga sÚu mun verri hÚr ß landi en ß hinum Nor­url÷ndunum. Og
hann bendir ß,a­ lÝfeyrir aldra­ra og ÷ryrkja hafi dregist aftur ˙r frß 1995
mi­a­ vi­ breytingar ß  lßgmarkslaunum verkafˇlks ß ■essu tÝmabili. Ůß
bendir hann ß,a­ vŠgi tekjutengdra bˇta sÚ alltaf a­ aukast.Allt eru ■etta
kunnar sta­reyndir.
 Elli- og ÷rorkulÝfeyrir einstaklinga frß Tryggingastofnun er n˙ ca. 90
■˙s.kr. fyrir skatta,■.e. grunnlÝfeyrir ßsamt fullri
tekjutryggingu,heimilisuppbˇt o.fl.Eftir skatta  hafa elli - og
÷rorkulÝfeyris■egar me­ ■essar bŠtur til rß­st÷funar um ■a­ bil 80 ■˙s.kr.S˙
fjßrhŠ­ ß a­ duga fyrir h˙snŠ­i,mat,fatna­i og ÷­rum ˙tgj÷ldum.Ef vi­komandi
■arf a­ taka ß leigu h˙snŠ­i ß frjßlsum marka­i er lÝti­ eftir fyrir mat og
÷­rum kostna­i.H˙saleiga Ý ReykjavÝk fyrir einstaklingsÝb˙­ er Ý dag 40-60
■˙s. kr. ß mßnu­i fyrir utan rafmagn og hita.Allir sjß,a­ dŠmi­ gengur ekki
upp.Hagstofa ═slands ߊtlar,a­ einstaklingur ■urfi kr 72.000 ß mßnu­i  til
lßgmarksframfŠrslu.Ůa­ er ßn h˙snŠ­iskostna­ar og fyrir skatta.
AtvinnuleysisbŠtur eru n˙ 77 ■˙s .kr. ß mßnu­i. Ef tengsl ■essara bˇta vi­
lßgmarkslaun ß  almennum marka­i hef­u ekki veri­ rofin 1996 vŠru
atvinnuleysisbŠtur n˙ 87 ■˙s kr.Hi­ sama er a­ segja um ellilÝfeyri
einstaklinga.. Ef tengsl ■ess lÝfeyris vi­ lßgmarkslaun hef­u ekki veri­
rofin  1995 vŠru ■essar bŠtur ellilÝfeyris■ega nßlŠgt 20 ■˙s kr. hŠrri ß
mßnu­i en ■Šr eru Ý dag.Af ■essu sÚst,a­ bŠtur elli-og ÷rorkulÝfeyris■ega og
atvinnulausra hafa dregist miki­ aftur ˙r Ý almennri launa■ˇun.Sl. 13 ßr
hefur kaupmßttur ellilÝfeyris einstaklinga  hŠkka­ um 10,6% ß sama tÝma og
kaupmßttur lßgmarkslauna hefur hŠkka­ um yfir 40%.Ůegar tekjuskattur hefur
veri­  dreginn frß stendur eftir 0,7% kaupmßttaraukning e­a 613 kr. ß
mßnu­i.Ůa­ er hlutur ellilÝfeyris■egans Ý gˇ­Šrinu! Ůessar t÷lur eru
samkvŠmt ˙treikningi hagfrŠ­ings FÚlags eldri borgara.
  Ůa­ er ekki a­eins,a­ bŠtur almannatrygginga til eldri borgara og ÷ryrkja
sÚu skornar vi­ n÷gl  eins og hÚr hefur veri­ raki­  heldur hefur
tekjuskattur, sem lag­ur  er ß ■essa hˇpa einnig hŠkka­.Hefur tekjuskattur
lŠgst launu­u elli-og ÷rorkulÝfeyris■ega hŠkka­  mest. FÚlag eldri borgara
hefur birt t÷lur ■essu til sta­festingar.
 S˙ krafa er ger­ til rÝkisstjˇrnarinnar,a­ kj÷r aldra­ra og ÷ryrkja ver­i
bŠtt  ■a­ miki­,a­ ■essir hˇpar geti lifa­ mannsŠmandi  lÝfi.═ ■vÝ efni
dugar ekki samkomulag Eldri borgara og rÝkisstjˇrnarinnar frß nˇvember 2002
og ekki heldur samkomulag  heilbrig­isrß­herra vi­ Íryrkjabandalagi­ frß
mars sl. um bŠtt kj÷r ungra ÷ryrkja frß 1.jan˙ar n.k.  Ůa­ ■arf miki­ meira
ßtak ß ■essu svi­i.

Bj÷rgvin Gu­mundsson
vi­skiptafrŠ­ingur

Birt Ý Morgunbla­inu 2003


Nřjustu pistlarnir:
RÝki­ vanrŠknir hj˙krunarheimilin, 21.8.2018
Hvers vegna er stjˇrnarskrßin brotin ß ÷ldru­um og ÷ryrkjum?, 2.8.2018
BŠta ■arf kj÷r aldra­ra strax ekki sÝ­ar, 19.7.2018
Eldri borgarar mega hvorki vinna nÚ spara, 21.9.2017
Almannatryggingar fyrsta sto­ lÝfeyriskerfisins, 12.7.2017
RÝki­ tˇk alla "kjarabˇtina" til baka!, 25.5.2017
Almannatryggingar reka lestina me­al slÝkra trygginga ß Nor­url÷ndum, 30.3.2017
Kj÷r verst settu eldri borgara og ÷ryrkja eru vi­ hungurm÷rk!, 2.3.2017
Gˇ­Šri­ hefur ekki komi­ til eldri borgara, 16.2.2017
Eldri borgarar og ÷ryrkjar hafi 400 ■˙sund ß mßnu­i fyrir skatt!, 2.2.2017
RÝkisstjˇrnin nÝ­ist ß kj÷rum lÝfeyris■ega!, 1.12.2016
Er b˙i­ a­ mynda stjˇrn ß bak vi­ tj÷ldin?, 26.11.2016
Fj÷ldi eldri borgara břr vi­ bßg kj÷r, 16.11.2016
Samfylkingin berjist fyrir laun■ega og lÝfeyrisfˇlk, 15.11.2016
BŠta ■arf kj÷r lÝfeyris■ega miklu meira en um ■essa hungurl˙s,sem taka ß gildi nŠsta ßr, 11.11.2016
Aldra­ir og ÷ryrkjar eiga rÚtt ß lÝfeyri (ekki bˇtum), 3.11.2016
Margir eiga erfitt me­ a­ draga fram lÝfi­!!, 11.8.2016
Hva­a flokkar sty­ja kjarakr÷fur aldra­ra og ÷ryrkja?, 5.8.2016
Engar kjarabŠtur Ý nřjum till÷gum um almannatryggingar, 3.8.2016
BŠtir Sigur­ur Ingi kj÷r aldra­ra?, 8.7.2016
Afnema ver­ur endurkr÷fur ß aldra­a og ÷ryrkja vegna ofgrei­slu, 3.7.2016
Aldra­ir og ÷ryrkjar kjˇsa kjarabŠtur!, 14.6.2016
Sker­ing vegna atvinnutekna aldra­ra eykst!, 4.6.2016
Sta­a aldra­ra og ÷ryrkja ˇßsŠttanleg, 18.5.2016
LÝfeyrir aldra­ra ß a­ hŠkka um 30%, 2.5.2016
76.greinin gildir einnig fyrir verst stŠ­u eldri borgara og ÷ryrkja!, 21.4.2016
Sigur­ur Ingi efni kosningalofor­in vi­ aldra­a og ÷ryrkja!, 20.4.2016
MannrÚttindi st÷­ugt brotin ß ÷ldru­um og ÷ryrkjum, 3.4.2016
GrunnlÝfeyrir skertur ß nř samkvŠmt nřjum till÷gum rÝkisnefndar, 31.3.2016
LÝfeyrir aldra­ra hjß TR tekinn af ■eim vi­ innl÷gn ß hj˙krunarheimili!, 25.2.2016



Vefstjˇrn